Alcohol minderen of stoppen

Wat is het?

Voor iedereen geldt dat geen alcohol drinken gezonder is. Er zijn aanwijzingen dat het voor mensen met long covid nóg belangrijker is om niet te drinken. Door alcoholgebruik kunnen de long covid-klachten die je al hebt, erger worden. Volgens onderzoek werkt het immuunsysteem bij overmatig alcoholgebruik slechter. Je weerstand wordt dan minder. Ook vertraagt het je herstel van ziekte in het algemeen. Alcohol bevat de stof ethanol. Ethanol is giftig en heeft effect op alle organen. Door een biertje of een glas wijn te drinken, kan bijvoorbeeld vermoeidheid erger worden. Ook je slaapkwaliteit wordt minder onder invloed van alcohol. Deze tool gaat in op de voordelen van stoppen of minderen met alcohol. Ook vind je er tips hoe je dit kunt doen.

Bovenstaande is gebaseerd op bronnen [4,5,6], zie tabblad Onderbouwing.

Voor wie?

Stoppen of minderen met alcohol heeft veel voordelen. Gezonde mensen merken dit binnen 4 tot 6 weken na stoppen of minderen:

• Je slaapt beter.
• Je weerstand verbetert.
• Je voelt je fitter en vrolijker.
• Je kunt beter onthouden.
• Verhoogde hartslag neemt af.
• Verhoogde bloeddruk neemt af.
• Je kunt je beter concentreren.
• Vermoeidheid neemt af.
• Hoofdpijn neemt af.
• Spierpijn neemt af.

Voor mensen met long covid is stoppen of minderen met alcohol extra belangrijk, want alcoholgebruik:

• verergert hersenmist (moeite met concentratie en helder denken);
• kan klachten van PEM, POTS en MCAS verergeren;
• vergroot het risico op psychische klachten, zoals depressie en angst;
• zorgt ervoor dat je je tijdelijk beter voelt, maar daarna volgt een dip;
• zorgt ervoor dat je onrustiger slaapt, minder diep slaapt en moe wakker wordt;
• vertraagt je herstel;
• kan de werking van medicijnen versterken of verminderen. Ook medicijnen tegen long covid-klachten;
• kan ervoor zorgen dat mensen met long covid overgevoelig reageren op de alcohol.

Bovenstaande is gebaseerd op bronnen [4,5,6], zie tabblad Onderbouwing.

Hoe werkt het?

Wat gebeurt er in je lichaam als je alcohol drinkt? Onder andere:

• verhoging van de hartslag;
• verhoging van de ademhaling;
• verhoging van cortisol;
• dopamine-aanmaak;
• uitdroging van je lichaam;
• verdovend effect;
• moeheid;
• maag-darmklachten;
• afname geheugenfuncties.

Dit betekent dat jouw long covid-klachten verder kunnen verergeren door een biertje, wijntje of een glas sterke drank. Bijvoorbeeld als je al last hebt van vermoeidheid, een verhoogde hartslag, POTS, of hersenmist.

Meer weten over wat alcohol met je lichaam doet? Het Trimbos Instituut en Voedingscentrum vertellen je er meer over.  

Bovenstaande is gebaseerd op ironnen [4,5,6,7] zie tabblad Onderbouwing. 

Wat weten we uit onderzoek over effectiviteit?

Alcohol drinken kan leiden tot nieuwe klachten of bestaande klachten erger maken bij mensen met ME/CVS en long covid. Dit blijkt uit 3 onderzoeken.

• Veel mensen met ME/CVS drinken minder alcohol, omdat hun klachten erger worden na het drinken van alcohol [Woolley et al., 2004].
• Patiënten met ME/CVS die slecht tegen alcohol kunnen (alcoholintolerantie), hebben meer last van bijvoorbeeld extreme vermoeidheid na inspanning, problemen met denken, pijn, duizeligheid bij opstaan en problemen met lichaamstemperatuur [Maciuh & Jason, 2023].
• Mensen met long covid kunnen na de ziekte ook plotseling slecht tegen alcohol. Ze krijgen dan bijvoorbeeld hoofdpijn of een zware kater, zelfs na weinig alcohol [Eastin et al., 2023].
• Mogelijke oorzaken hiervoor zijn orthostatische intolerantie (POTS), ontstekingsreacties in de hersenen en veranderingen in de darmen [Eastin et al., 2023].

Bovenstaande is gebaseerd op bronnen [ 1,2,3], zie tabblad Onderbouwing. 

Wanneer niet doen? En bijwerkingen. 

Ben je gewend om veel alcohol te drinken? Dan kun je niet zonder hulp van de huisarts stoppen met alcohol. Je kunt dan erge klachten krijgen, zoals heftig schokken met je lichaam (een toeval), of ernstige verwardheid. Maak daarom een afspraak met je huisarts om samen een stopplan te maken. 

Praktische tips om te stoppen

Long covid-klachten zijn een goede reden om te stoppen of minderen. Deze tips kunnen je hierbij helpen:

• Check het effect van een biertje of wijntje op je long covid-klachten. Schrijf de dagen erna op welke klachten erger zijn. Als je stopt met drinken, merk je na 4 tot 6 weken het verschil. Welke klachten zijn dan minder?
• Vertel dat je wilt stoppen omdat je long covid hebt. Zeg het tegen je partner, familie en vrienden. Dan kunnen ze je helpen.
• Haal geen alcohol in huis.
• Haal genoeg lekker drinken zonder alcohol in huis. Bijvoorbeeld thee of frisdrank. Ook zijn er veel alcoholvrije biersoorten (0.0%) en wijnen zonder alcohol te koop. Check het etiket; soms zit er toch nog een beetje alcohol in.
• Bedenk afleiding voor momenten dat je veel zin hebt in een biertje of glas wijn. Bijvoorbeeld even naar buiten gaan, wat lezen, muziek luisteren, iemand bellen.

Wil je toch een keer wat alcohol drinken? 

• Stel je eerste glas alcohol zo lang mogelijk uit.
• Neem kleine slokjes, doe zo lang mogelijk met een glas alcohol.
• Neem na een glas alcohol weer een glas water of drinken zonder alcohol.

Plan om te stoppen of minderen

• Houd een alcoholdagboek bij. Schrijf hierin wanneer en in welke situaties je drinkt. Dan kan je voor deze momenten een oplossing bedenken.Schrijf op waarom je drinkt, wat de nadelen zijn, en waarom je minder wilt drinken. Je kunt dit nalezen op moeilijke momenten.
• Of maak een plan om te stoppen of te minderen. Misschien lukt het je zelf om geen alcohol meer te drinken.
• Lukt het niet? Maak dan een plan:
  • Kies de een datum dat je begint met stoppen of minderen.
  • Bedenk of je ineens of langzaam minder gaat drinken.
  • Bepaal hoeveel je nog wel mag drinken.
  • Bepaal wanneer je mag drinken.
  • Mag je uitzonderingen maken?
  • Hoe beloon je jezelf als het goed gaat? 

Je vindt meer informatie over hoe je dit doet op Thuisarts