Gezonde voeding

Deel jouw ervaring met deze tool 

Heeft voeding jou geholpen of juist klachten verergerd? Heb je tips voor anderen? 

Deel jouw ervaring met Voeding en help anderen met long covid. 

Wat is het? 

Deze tool gaat over gezonde voeding als aanpassing in leefstijl. Ook gaan we kort in op bepaalde diëten die mensen met long covid soms proberen. Verder vind je er praktische tips over gezond eten voor meer energie.

Gezonde en evenwichtige voeding is voor iedereen belangrijk, vooral als je een chronische ziekte hebt. Veel mensen met long covid willen gezond eten of een bepaald dieet volgen, omdat ze hopen dat het helpt bij hun herstel. Op internet delen mensen met long covid hun ervaring of raden soms een dieet aan. 

Bijvoorbeeld: 

• plantaardig dieet
• mediterraan dieet 
• keto-dieet
• intermittent fasting
• eiwitrijk dieet
• koolhydraatarm dieet
• FODMAP-dieet
• suikerarm dieet
• histamine-arm dieet 

Nog geen wetenschappelijke onderbouwing voor diëten bij long covid

Goed om te weten: er zijn wel theorieën, maar nog geen onderzoeken die aantonen dat bepaalde voeding of bepaalde diëten helpen om (sneller) te herstellen van long covid. Gezond en gevarieerd eten is wel erg belangrijk, bijvoorbeeld volgens de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. 

Sommige mensen met long covid hebben positieve ervaringen met een bepaald dieet. Dit is geen garantie dat het voor een ander ook werkt. Een dieet volgen kost extra geld en energie. Niet iedereen met long covid heeft dat geld of die energie.

Volg je een dieet en nemen je long covid-symptomen toe? Stop met het dieet en overleg met je huisarts!

Bovenstaande is gebaseerd op bronnen [1, 6 t/m 15], zie tabblad Onderbouwing. 

Aangepaste voeding bij MCAS: histamine-arm

Voor mensen met long covid die het Mestcelactivatiesyndroom (MCAS) hebben, kan een dieet volgen wel nuttig zijn. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen de klachten van MCAS erger maken. Zij kunnen dan de voedingsmiddelen vermijden die de klachten verergeren, met een histamine-arm dieet.

Verkeerde voeding bij MCAS kan zorgen voor bijvoorbeeld: 

• huiduitslag
• opgeblazen buik
• buikkrampen of buikpijn
• verstopping of diarree (soms afwisselend)
• misselijkheid of overgeven

Mensen met MCAS kunnen een dieet volgen dat deze voedingsmiddelen vermijdt. Het dieet helpt niet om te herstellen van long covid, maar wel om de klachten te verminderen. Dit dieet volg je onder begeleiding van een diëtist.

Weet je niet zeker of je MCAS hebt? Laat dit dan eerst onderzoeken bij de huisarts. 

Bovenstaande is gebaseerd op bron [2], zie tabblad Onderbouwing. 

Voor wie?

Sommige mensen met long covid zijn bezig met gezond eten. Of ze volgen een bepaald dieet. Ze hopen hierdoor sneller te herstellen van long covid. Het kan zijn dat ze hun voeding willen aanpassen omdat ze zwaarder zijn geworden. Of ze hebben juist moeite om voldoende te eten. Ze zijn afgevallen en willen ondervoeding voorkómen. 

Gezond en gevarieerd eten voor energie en zenuwstelsel 

In het algemeen geldt dat gezond eten bij verschillende ziektes en aandoeningen klachten kan verminderen. Soms hebben mensen dan ook minder medicijnen nodig. Volgens het Voedingscentrum heeft goede voeding een positief effect op bijvoorbeeld diabetes type 2 of hart- en vaatziekten. Zij adviseert deze mensen om te eten volgens de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad. Het Voedingscentrum heeft deze richtlijnen verwerkt in de Schijf van Vijf.

Medische experts benadrukken het belang van gezond en gevarieerd eten bij long covid, waarbij je suikerspiegel en energiebalans stabiel blijven over de dag en je zenuwstelsel meer rust krijgen (bron: podcast C-support). Soms helpt daarbij bijvoorbeeld minder suiker eten en meerdere kleine (warme) maaltijden over de dag. 

Afvallen en aankomen ongezond

Sommige mensen met long covid zijn zwaarder geworden, doordat ze minder bewegen. Zij kunnen het advies krijgen om af te vallen, omdat dat beter zou zijn voor de gezondheid. Afvallen is alleen goed voor je als je daarna stabiel op gewicht blijft. Jojo’en met je gewicht (afvallen-aankomen-afvallen enzovoort) is juist slecht voor de gezondheid. Je hebt dan een groter risico op hart- en vaatziekten. Dit blijkt uit onderzoek. Het is belangrijker voor je gezondheid dat je gewicht stabiel is, zelfs al is je BMI (iets) te hoog. 

Bovenstaande informatie is gebaseerd op bronnen [1, 2 en 13], zie tabblad Onderbouwing. 

Podcast en extra informatie 

Wil je meer weten over gezonde voeding bij long covid? Luister dan naar de Podcast van C-Support 

Hoe werkt het?

Gezonde voeding is brandstof en bouwstenen voor je lichaam. Dit is wat gezonde voeding normaal gesproken voor je lichaam doet:

• Energie: koolhydraten, vetten en eiwitten leveren energie voor je lichaam. 
• Herstel: eiwitten helpen bij de opbouw van weefsels, spieren en het immuunsysteem.
• Weerstand: vezels en voedingstoffen uit groente en fruit houden de darmen gezond en verhogen de weerstand.
• Vitamine-opname: gezonde, onverzadigde vetten helpen je lichaam om vitamines op te nemen.
• Preventie van ziektes: gevarieerd eten, bijvoorbeeld volgens de Schijf van Vijf, verkleint het risico op hart- en vaatziekten en kanker.
• Gewichtsbalans: gezonde voeding helpt je een gezond gewicht behouden.

Het is van belang dat je elke dag voldoende gezonde voeding binnenkrijgt, zodat je geen tekorten ontwikkeld. Soms lukt het door long covid niet om gezond te eten en ontstaan er tekorten in bepaalde voedingsstoffen, zoals vitamines of mineralen. 

Theoretische onderbouwing voor bepaalde diëten 

Vanuit de theorie stellen sommige onderzoekers dat plantaardige en mediterrane diëten ontstekingsremmend zouden kunnen werken, en daarmee klachten bij long covid zouden kunnen verlichten. Andere onderzoekers wijzen op de theoretische voordelen van minder calorieën innemen, zoals keto of intermittent fasting. Ook zouden bepaalden micro-nutriënten zoals zink, Vitamine D en Vitamine C in theorie mogelijk helpen bij het verminderen van  long covid symptomen die met slaapkwaliteit te maken hebben. Er zijn echter nog onvoldoende onderzoeken gedaan met long covid patiënten van goede kwaliteit, die deze voordelen aantonen. 

Bovenstaande informatie is gebaseerd op bronnen [bron 1, 6 t/m 12, 14, 15], zie tabblad Onderbouwing. 

Wanneer niet doen? En bijwerkingen.

• Heb je weinig energie? Probeer dan eerst gezond(er) en gevarieerd(er) te eten en kies geen ingewikkeld dieet, want dat kost meestal extra energie. Een gezonde maaltijd bereiden is voor veel mensen met long covid al uitdagend genoeg. 
• Ga je een dieet uitproberen? Spreek met jezelf af hoe lang je het probeert. Bijvoorbeeld een maand. En bekijk dan of je je daarna beter, slechter, of hetzelfde voelt.
• Let op: merk je dat je long covid-symptomen toenemen? Stop dan en overleg met je huisarts.

Praktische tips

• Voedingssupplementen kunnen helpen als het niet lukt om gezond te eten, waardoor je mogelijk belangrijke vitamines en mineralen mist (bijvoorbeeld: vitamine C, D, B12, ijzer, zink, magnesium). Denk je dat je misschien tekorten hebt? Laat dit dan testen via de huisarts. Als je gezond bent, gevarieerd eet en er zijn geen tekorten aan vitamines of mineralen vastgesteld, heb je in principe geen voedingssupplementen nodig. 
• Ga je volledig plantaardig eten? Dan adviseert het Voedingscentrum om juist wél supplementen te gebruiken. 
• Wil je je voeding aanpassen vanwege MCAS? Bespreek dit met een diëtist en doe 1 aanpassing per keer. 
• Een dieet volgen kan veel energie kosten. En energie is kostbaar voor mensen met long covid. Weeg de voordelen af tegen de nadelen. Verwacht ook niet te veel van een dieet.
• Wil je gezonder eten? Pas je voeding met kleine stapjes aan. Want je lichaam kan door long covid snel uit balans raken. 
• Wil je eerst inzicht krijgen in wat je eet, hoe vaak en hoe je je voelt? Dan kan de Eetmeter van het Voedingscentrum,handig zijn. Het is een app voor een persoonlijk voedingsdagboek. 
• Heb je geen energie om te koken? Bedenk dan dat af en toe een kant-en-klare maaltijd beter is dan niks of te weinig eten. 

Hulp en ondersteuning 

• Heb je vragen over het volgen van een dieet of het gebruik van supplementen? Ga naar je huisarts of laat je doorverwijzen naar een diëtist met long covid-expertise. Een diëtist in de buurt vind je via de Nederlandse Vereniging voor Dietisten.
• Lukt het vaak niet om te koken? Je kan via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) maaltijdondersteuning krijgen. Dit vraag je aan via het WMO-loket bij jouw gemeente.
• Je kunt je aanmelden bij Stichting Thuisgekookt. Je krijgt dan 2 of 3 keer per week een maaltijd van een buurtbewoner. Je betaalt de kostprijs (3 tot 6 euro).

Kosten 

Vergoeding voor 3 uur dieetadvies door een diëtist per kalenderjaar valt onder de basisverzekering. Je moet dan door de huisarts zijn doorverwezen. Heb je meer dan 3 uur dieetadvies nodig? Dan heb je een aanvullende zorgverzekering nodig voor vergoeding. De voorwaarden verschillen per zorgverzekering. Vraag dit na bij je zorgverzekeraar.