Alle behandelingen

Ivabradine

Behandeling type
Medicijn (op doktersrecept)
Behandeling eigenschappen
Wetenschappelijk gecheckt
Behandeling informatie

Deel jouw ervaring met deze tool 

Heeft ivabradine jou geholpen of juist klachten verergerd? Heb je tips voor anderen? 

Deel jouw ervaring met  ivabradine en help anderen met long covid. 


Wat is het? 

Ivabradine is een medicijn dat wordt gebruikt bij hartaandoeningen, bijvoorbeeld chronisch hartfalen en bij langdurende hartkramp of pijn op de borst (chronisch stabiele angina pectoris). Bij long covid kan ivabradine helpen om klachten te verminderen als je POTS hebt. Bij POTS voel je je beroerd als je rechtop gaat staan of zitten. POTS komt vaak voor bij long covid. Ivabradine staat in de medische richtlijnen voor POTS en dysautonomie. 

Voor de gebruikte bronnen voor deze tekst, zie onderaan bij tabblad Onderbouwing [bron 1 t/m 4].


Voor wie?

Ivabradine kan soms POTS verminderen. Bij POTS voel je je beroerd als je rechtop gaat staan of zitten. Ivabradine kan ervoor zorgen dat je hart langzamer en rustiger klopt. POTS-klachten kunnen daardoor minder worden.

Weet je niet zeker of je POTS hebt? Laat dit dan controleren bij een arts. Zeker als je last hebt van deze symptomen bij rechtop zitten of staan: 

  • hartkloppingen
  • duizeligheid
  • vermoeidheid
  • hoofdpijn

Mogelijk kan ivabradine deze klachten verminderen als ze door POTS komen. 

Deze informatie is gebaseerd op bronnen [1 t/m 4, 7 t/m 12], zie tabblad Onderbouwing. 


Hoe werkt het?

Ivabradine bij POTS verlaagt je hartslag. Dit werkt zo: ivabradine vermindert de werking van adrenaline en noradrenaline in het lichaam. Deze stofjes zorgen ervoor dat je hart sneller klopt en dat je bloedvaten vernauwen. Dankzij de ivabradine reageert je lichaam minder sterk op deze stofjes. Je hart hoeft minder hard te werken en gebruikt minder zuurstof. Dit is beter voor je hart en maakt je klachten minder. Sommige mensen voelen zich opeens ook veel rustiger door ivabradine.

Je kan ook een te snelle hartslag krijgen door iets anders, bijvoorbeeld mastcelactivatie. 

Ivabradine verlaagt de hartslag, maar niet de bloeddruk. Daardoor kan ivabradine geschikt zijn voor mensen die betablokkers niet verdragen of een lage bloeddruk hebben. 

Deze informatie is gebaseerd op bronnen [1 t/m 4,7], zie tabblad onderbouwing. 


Wat weten we uit onderzoek over effectiviteit? 

Ivabradine staat in de medische richtlijnen voor POTS en dysautonomie. Medische richtlijnen zijn gebaseerd op uitgebreid wetenschappelijk onderzoek. Niet alle mensen met long covid hebben POTS. En niet alle mensen met POTS hebben long covid: er zijn ook andere aandoeningen waarbij je POTS kunt hebben.

Uit onderzoek bij mensen met long covid blijkt dat ivabradine kan helpen om POTS en PEM te verlichten. Het werkt niet voor iedereen.   

Deze informatie is gebaseerd op bronnen [1 t/m 7], zie tabblad Onderbouwing. 


Wanneer niet gebruiken? En bijwerkingen

Mogelijke bijwerkingen van ivabradine zijn:

  • brachycardie (abnormaal trage hartslag);
  • atriumfibrilleren;
  • visuele stoornissen (zoals korte momenten met plotseling oplichtende heldere vlekken in het gezichtsveld);
  • duizeligheid;
  • vermoeidheid;
  • hoofdpijn;
  • misselijkheid.

Lees altijd de bijsluiter en overleg met je arts als je veel last hebt van deze of andere bijwerkingen. Meer informatie over bijwerkingen vind je op het Farmacotherapeutisch Kompas of vraag het aan je apotheek. 

Waar moet ik verder op letten?  

  • Grapefruit(sap) vergroot bij ivabradine het risico op bijwerkingen. Ben je fan van grapefruit? Beperk het eten of drinken van grapfruit dan tot 2 dagen per week, met steeds met 3 dagen of langer ertussen. 
  • Heb je last van de bijwerkingen duizeligheid, vermoeidheid en slaapproblemen? Dan mag je niet autorijden.

Deze informatie is gebaseerd op het Farmacotherapeutisch Kompas. 

Gebruik je andere medicijnen? 

Ivabradine kan effect hebben op andere medicijnen die je gebruikt. Geef dit aan bij je arts en apotheker en controleer de bijsluiter.  

  • Je mag ivabradine niet innemen als je paxlovid en veel gebruikte antimisselijkheidsmedicijnen gebruikt. 
  • Antibiotica, antischimmelmiddelen en andere hartmiddelen kunnen bijwerkingen van ivabradine versterken. 
  • Medicijnen tegen epilepsie, medicijnen tegen tuberculose, en ook het vrij verkrijgbare kruidenmiddel Sint-Janskruid kunnen de werking van ivabradine verminderen.

De informatie in deze tekst komt uit het Farmacotherapeutisch Kompas.  


Gebruik en dosering

Ivabradine is alleen via een arts verkrijgbaar. Dosering en gebruik bepaal je in overleg met je arts. Gebruik je ivabradine? Neem het dan in tijdens het eten. Dan wordt het gelijkmatiger opgenomen door het lichaam. 

Wanneer effect? Wanneer stoppen?

Meestal merk je binnen 1 of 2 weken effect op de POTS klachten. 

Heb je teveel last van bijwerkingen? Dan kan je in overleg met je arts beslissen om te stoppen. Bouw rustig af. Bij opeens stoppen kunnen je POTS klachten ook weer in een keer terugkomen. 

Voor de gebruikte bronnen voor deze tekst, zie onderaan bij tabblad Onderbouwing [bron 18 ].


Kosten

De kosten voor ivabradine worden vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars.


Wel of niet gebruiken?

De Long Covid Toolkit geeft geen medisch advies over welke middelen je wel of niet moet gebruiken. Wil je dit middel uitproberen? Raadpleeg dan een arts of apotheker. Lees altijd de informatie over gebruik in de bijsluiter.


laatst bewerkt op 23 juli 2026

Werkt mogelijk bij
Duizeligheid
Hartkloppingen
Hoofdpijn
Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom (POTS)

Ervaringen

Ervaring met deze behandeling?

Help andere met long covid bij het vinden van veilige en effectieve behandelingen

Deel jouw ervaring
Maria
August 07, 2026
Effectiviteit
Hartkloppingen
3/5
Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom (POTS)
3/5
Mijn ervaring
Merkte vrijwel direct (binnen 2-3 uur) een lagere hartslag en meer rust in mijn lichaam. Bij staan heeft het de pieken verlaagd. Minder pots klachten. Inname op lege maag in de ochtend helpt ivm snellere opname. Ik doe dit in bed voordat ik opsta (tussen 7 en 8) zodat het werkt bij het opstaan/douchen. De volgende dosering heb ik rond 14/15 uur zodat ik in de nacht niet een te lage hartslag krijg. Geen bijwerkingen gehad soms flitsen maar ging over.
iaLC
July 28, 2026
Effectiviteit
Algemene gezondheid
4/5
Hartkloppingen
4/5
Duizeligheid
3/5
Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom (POTS)
3/5
Overprikkeling
2/5
Hoofdpijn
0/5
Mijn ervaring
Merkte al snel effect op POTS/OI klachten in rust.
Maria Truski
July 17, 2026
Effectiviteit
Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom (POTS)
3/5
Hartkloppingen
2/5
Duizeligheid
1/5
Hoofdpijn
1/5
Mijn ervaring
Ivabradine heeft me geholpen voor m’n POTS klachten
Ik merkte vooral dat ik minder ‘aan’ stond, en dat m’n hartslag minder uit de bocht vloog. Geen bijwerkingen, dus top!

Onderbouwing

Verdieping: Wat weten we uit onderzoek?

  • Ivabradine is opgenomen in internationale medische richtlijnen voor POTS [bron 1 t/m 4]. Richtlijnen zijn gebaseerd op uitgebreid wetenschappelijk onderzoek. POTS en orthostatische intolerantie komen voor bij verschillende aandoeningen. Het maakt niet veel uit of je POTS hebt bij long covid of bij ME of een andere aandoening.
  • Voor POTS specifiek bij long covid is er nog weinig onderzoek gedaan naar ivabradine. 
  • Er is een Nederlands onderzoek nog bezig naar dit middel bij long covid [bron 13].   
  • Op dit moment is er bij de redactie 1 wetenschappelijk onderzoek bekend naar deze tool en long covid. Het was een 
  • onderzoek met veel deelnemers [bron 5]. Door patiënten werd bij gebruik van ivabradine een milde tot behoorlijke verbetering gerapporteerd voor:
    • POTS: niet goed voelen bij recht op zitten of rechtop staan
    • PEM: overmatig slecht voelen na minimale fysieke of mentale inspanning
  • Er waren in dit onderzoek 1129 patiënten met long covid en/of ME die hun ervaring met bètablokkers en/of ivabradine hebben gedeeld. Relatief veel patiënten ervaarden een behoorlijke verbetering en relatief weinig patiënten een verslechtering of gelijkblijvende klachten. Dit wordt de netto-verbeterscore genoemd. Die was 47%. 
  • Het is niet duidelijk hoeveel patiënten alleen ivabradine, alleen bètablokkers, of allebei de medicijnen gebruikten. 
  • Patiënten rapporteerden verbeteringen voor POTS en PEM [bron 5].

Bronnen

Internationale medische richtlijnen bij POTS 

  1. Blitshteyn, S., Whiteson, J. H., Abramoff, B., Azola, A., Bartels, M. N., …, & Putrino, D. (2022). Multi-disciplinary collaborative consensus guidance statement on the assessment and treatment of autonomic dysfunction in patients with post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection (PASC). PM & R : the journal of injury, function, and rehabilitation14(10), 1270–1291. https://doi.org/10.1002/pmrj.12894
  2. Brignole, M., Moya, A., De Lange, F.J., Deharo, J.C., Elliott, P. M., … & Van Dijk, J.,G. (2018) ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope, European Heart Journal, 39 (21), 01, pp. 1883–1948, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy037
  3. Raj, S. R., Guzman, J. C., Harvey, P., Richer, L., Schondorf, R., Seifer, C., ... & Sheldon, R. S. (2020). Canadian cardiovascular society position statement on postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS) and related disorders of chronic orthostatic intolerance. Canadian Journal of Cardiology, 36(3), 357-372.
  4. Sheldon R.S., Grubb B.P., Olshansky B., Shen W.K., Calkins H, Brignole M., et al. (2015). Heart Rhythm Society Expert Consensus Statement on the Diagnosis and Treatment of Postural Tachycardia Syndrome, Inappropriate Sinus Tachycardia, and Vasovagal Syncope. Heart Rhythm;12: e41–63.  Retrieved from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5267948/pdf/nihms841182.pdf 

    Onderzoek met long covid patiënten

  5. Eckey, M., Li, P., Morrison, B., Bergquist, J., Davis, R. W., & Xiao, W. (2025). Patient-reported treatment outcomes in ME/CFS and long COVID. Proceedings of the National Academy of Sciences, 122(28), e2426874122.https://doi.org/10.1073/pnas.2426874122

    Systematische reviews - waarin deze tool genoemd wordt

  6. Abbate, G., De Iulio, B., Thomas, G., Priday, A., Biondi-Zoccai, G., Markley, R., & Abbate, A. (2023). Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome After COVID-19: A Systematic Review of Therapeutic Interventions. Journal of cardiovascular pharmacology, 82(1), 23–31. https://doi.org/10.1097/FJC.0000000000001432

    Bronnen m.b.t. werkingsmechanismen tool (POTS en long covid)

  7. Post Covid Netwerk Nederland (PCNN). Mechanismen van Long COVID en de weg naar mogelijke behandeling. Verkregen via https://kennis.c-support.nu/mechanismen-van-long-covid-en-de-weg-naar-mogelijke-behandeling/?mark=betablokkers 

    Bronnen over POTS

  8. C-Support (augustus, 2025). Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom. Verkregen via https://www.c-support.nu/wp-content/uploads/2024/03/202403_POTS_factsheet-C-support.pdf
  9. Fedorowski A. (2019). Postural orthostatic tachycardia syndrome: clinical presentation, aetiology and management. Journal of internal medicine285(4), 352–366. https://doi.org/10.1111/joim.12852
  10. Fedorowski, A., Fanciulli, A., Raj, S. R., Sheldon, R., Shibao, C. A., & Sutton, R. (2024). Cardiovascular autonomic dysfunction in post-COVID-19 syndrome: a major health-care burden. Nature Reviews Cardiology21(6), 379-395.
  11. Juszczyk, M., Fedorowski, A., Stahlberg, M., Lewinter, C., & Nawaz, S. (2024). Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome and Inappropriate Sinus Tachycardia–Two Distinct Phenotypes in Post-COVID-19 Cardiovascular Dysautonomia: Prevalence, Overlap and Clinical Characteristics. Circulation150(Suppl_1), A4145096-A4145096.https://doi.org/10.1161/circ.150.suppl_1.4145096
  12. Van Rhijn-Brouwer, F.C..C., Hendrix, L.C., Van der Stoel, M.M., Kok, E.V., Rijssenbeek-Nouwens, L.H.M., …,& Van der Nagel, J.E.L. (2025, november) PEM en POTS bij Long Covid. C-Support . Verkregen via https://www.c-support.nu/nieuw-artikel-over-long-covid-aandacht-voor-pem-en-pots/ 

    Onderzoek dat nog bezig is 

  13. ZonMw (zonder datum). Behandeling van POTS in patiënten met post-Covid met propranolol, ivabradine en pyridostigmine. 2025-2026. Verkregen via https://projecten.zonmw.nl/nl/project/behandeling-van-pots-patienten-met-post-covid-met-propranolol-ivabradine-en-pyridostigmine